Gas bij konijnen – een onderschatte ziekte.

Wat is gas?

Het woord zegt het al: een ophoping van gassen in de maag en/of darmen van een konijn. Het ene konijn is gevoeliger dan het ander, ongeacht grootte of ras. Een konijn kan niet boeren dus het moet er langs de onderkant uit. Het is bijzonder pijnlijk en kan zonder behandeling in ernstige gevallen zelfs dodelijk zijn. Daarom moet je bij de eerste verschijnselen dadelijk ingrijpen! Want een konijn met pijn stopt met eten en als de darmen meer dan 24u. stilliggen komt het konijn in een zeer kritieke fase: darmimmobiliteit.
Helaas weten veel dierenartsen nog steeds niet hoe je de ziekte kan herkennen, laat staan behandelen met alle gevolgen van dien. Meestal dient zo iemand uit onwetendheid ook nog eens antibiotica toe wat de darmen nog meer van slag brengt.
Daarom, lees dit artikel en neem het mee naar je dierenarts, hij/zij kan er alleen maar van leren.

Hoe herken je het?

Als je jouw konijn goed kent, herken je de symptomen meteen.

• Harde borrelende geluiden in de buik van je konijn, of doodse stilte. Normaal hoor je zachtjes borrelen als je aan de buik luistert.
• Je konijn wordt apathisch, wil met rust gelaten worden, zit vaak met de ogen half gesloten.
• Stopt plots met eten, hoeft zelfs de lekkerste dingen niet terwijl hij tot kort hiervoor nog goede eetlust en normale keutels had.
• Je konijn ligt in een ongemakkelijke of ongebruikelijke houding - gedeeltelijk op de zij om de pijn te verlichten (hoogstwaarschijnlijk met het voorste gedeelte van het lichaam wat omhoog terwijl de achterpoten relaxed lijken); of je konijn wil helemaal niet liggen maar geeft de voorkeur om rechtop te zitten in een heel rechte houding.
• Vaak zal je konijn rusteloos zijn, steeds een andere plek zoeken en met de achterpoten het stro wegtrappen, dat is vanwege de pijn.
• Wegrennen en zich verstoppen, als dat geen normaal gedrag is
• Snelle ademhaling of hijgen, is een teken van pijn.
• Knarsetanden, luid, alsof er kiezels worden doorgebeten, is een teken van pijn.
• De buik zal heel hard aanvoelen, of extreem zacht.
• Als je je konijn optilt, is hij (vaak) slap.
• Geen keutels, of natte.
• Kan de plas laten lopen en zomaar keutels droppen waar hij ligt.
• Ingevallen flanken lijken te hebben, omdat ze gespannen zijn van de pijn

Wat zijn de oorzaken?

• Verkeerd voer: vooral grote hoeveelheden kool zijn vaak de boosdoener, daarom liever geen of weinig kool geven.
• Stress: belangrijke oorzaak van het niet goed functioneren van de darmen.
• Een haak aan een kies (gebitsafwijking) geeft pijnstress, dit kan de darmwerking vertragen
• Coccidiose
• Wormen
• Enteritis (darmontsteking)
• Overtollig haar in het maag-darmstelsel (de zogeheten haarbal)

Hoe behandel je het?

Er bestaan geen middelen specifiek voor konijnen maar in dit geval werken sommige mensenmedicijnen eveneens. Het werkend bestanddeel is altijd simethicon.
Zorg dat je één van deze middelen altijd in huis hebt want je zal zien dat je konijn net in het weekend ziek wordt!

In Nederland is er bij de apotheek Aeropax verkrijgbaar, het smaakt naar munt en je geeft het zo: Geef je konijn van Aeropax het eerste uur 3x (dus om de 20 minuten) 1 hele tablet of 3 x 2,5 ml emulsie, oraal (in de bek dus). Maak de tablet fijn in water en geef het met behulp van een spuitje. Als je konijn slecht blijft, moet je het elk uur 1 tablet of 2,5 ml. emulsie blijven geven, ook 's nachts, tot de toestand verbetert.
Opgelet! Naar verluid wordt Aeropax in Nederland uit de handel genomen!!!

In België kan je bij de apotheek Sili-met-san halen, dit is een antigasmiddel met simethicon, en bestaat uit poeder. De doseringen simethicon (even uitrekenen) en frequenties aanhouden zoals beschreven staat voor Aeropax.

Equate vind ik persoonlijk het beste alternatief. Dit is ook een simethicon product, maar het heeft een smaak die door de meeste konijnen makkelijker genomen wordt en het is geconcentreerder, dus er hoeft maar weinig van gegeven te worden (0,6 ml).
Het is te bestellen via www.konijnen.nl/bunnystuff. Ook bij Bunnybin kan je nu anti-gasmiddelen bestellen: klik hier

Om goed voorbereid te zijn (zie ook huisapotheek):

• Injectiespuitjes zonder naald, alle maten. (Bij dierenarts of apotheek verkrijgbaar.)
• Antigasmiddel (Equate, Aeropax, Sili-met-san)
• Pijnstillend middel (bv. Metacam)
• Laxeermiddel op basis van lactulose (dierenarts)
• Warmtekruik, warmtematje of kersenpitkussen
• Stethoscoop (optioneel, eventueel kan ook met een kokertje zoals van toiletpapier geluisterd worden naar de darmgeluiden)
• Dwangvoer (zoals baby 1 ste wortelhapje, supermarkt)
• Elektrolytische oplossing (dierenarts/apotheker)

Elektrolytische oplossingen zijn in geval van nood zelf te maken.
Voeg aan 1 liter gekookt water 1 1/4 theelepel zout en 5 theelepels suiker toe, goed roeren zodat alles volledig is opgelost. Af laten koelen tot lauwwarm, dit is de temperatuur waarbij konijnen het drankje beter willen drinken.
De oplossing bewaren in de koelkast, je kunt er steeds wat van afnemen en ietsje opwarmen.
Niet langer gebruiken dan 24 uur vanwege bacterievorming, dan weer nieuw maken.

Wat kan je nog doen?

Een buitenkonijn moet onmiddellijk naar binnen gehaald worden en warm gehouden.
Dit geldt ook voor binnenkonijnen, zorg dus dat je een warmwaterkruik o.i.d. bij de hand hebt.

Wat eveneens kan helpen bij gas is een buikmassage maar let op! Die moet wel met de nodige voorzichtigheid gebeuren om geen organen te beschadigen. Alleen met de vingertoppen! Dit zal helpen de pijn en het ongemak te verlichten en zet de darmen aan tot bewegen. Als je merkt dat je konijn het niet prettig vindt, en rusteloos wordt, dan stoppen. Als je konijn doodstil blijft zitten is dit een teken dat hij het prettig vindt. Je kunt ietsje steviger gaan masseren, let op de reactie van je konijn. Hoor je tijdens massage of na het geven van het antigasmiddel harde borrelende geluiden, dan is dat een teken dat er beweging in het gas komt.
Probeer van tijd tot tijd of hij al wil eten of drinken. Als het al enkele uren geleden is dat hij gegeten of gedronken heeft, mag je voorzichtig water in zijn bekje spuiten en wat dwangvoeren.

Wanneer er geen schot in de zaak zit…

Als je konijn niet beter is na een paar uur of zelfs verslechtert, ga dan onmiddellijk naar de dierenarts! Die kan eventueel een pijnstiller en darmstimulerend middel per injectie toedienen.

Bron: www.konijnen.nl, www.knagers.net

Dit artikel is ook verschenen in het ledenblad van De Konijnen-Burcht.